Etykietowanie palet to jeden z kluczowych elementów sprawnego łańcucha dostaw. Od poprawnie przygotowanej etykiety zależy szybkość przyjęcia towaru, możliwość śledzenia przesyłki, automatyzacja procesów magazynowych oraz zgodność z wymaganiami odbiorców. Brak etykiety logistycznej może prowadzić nawet do odmowy przyjęcia palety.
Najważniejszym standardem w tym obszarze jest etykieta logistyczna GS1, stosowana na całym świecie.

W tym artykule wyjaśniamy najważniejsze zasady GS1, odpowiadamy na pytanie, jak prawidłowo etykietować palety i jaki wygląd powinna mieć etykieta logistyczna, gdzie ją umieścić i jakie dane musi zawierać.

Czym jest etykieta logistyczna GS1?

Etykieta logistyczna GS1 to ustandaryzowany sposób oznaczania jednostek logistycznych, który umożliwia:

• jednoznaczną identyfikację jednostki logistycznej,
• automatyczne skanowanie i rejestrowanie danych,
• powiązanie palety z dokumentami elektronicznymi (np. awizo dostawy – ASN -Advanced Shipping Note),
• śledzenie towaru w całym łańcuchu dostaw.

Jednostka logistyczna to pozycja przeznaczona do transportu i/lub składowania, która musi być identyfikowana i zarządzana w całym łańcuchu dostaw. Jednostką logistyczną może być karton, produkt (np. maszyna przewożona na palecie), paleta z zapakowanymi w karton produktami.

Najważniejszym elementem etykiety jest SSCC – Serial Shipping Container Code, czyli unikalny numer identyfikujący konkretną jednostkę logistyczną. W naszym przypadku jednostką logistyczną będzie paleta.

SSCC – jedyny element obowiązkowy

Każda jednostka logistyczna, a więc i nasza paleta, musi mieć swój własny, niepowtarzalny numer SSCC.
Numer SSCC jest kluczem do:

• identyfikacji palety,
• śledzenia przesyłki,
• integracji z systemami WMS, ERP, TMS,
• automatycznego przyjęcia towaru u odbiorcy.

SSCC jest zawsze zakodowany w GS1‑128 i umieszczony w dolnym bloku etykiety. Zastosowanie na etykiecie logistycznej symboliki kodu 128 (Code 128) do zakodowania SSCC  w wielu sieciach handlowych jest niedopuszczalne.

Dwa rodzaje informacji na etykiecie logistycznej GS1

Informacje umieszczone na etykiecie logistycznej GS1 występują w dwóch podstawowych formach:

1. Informacje przeznaczone do odczytu przez ludzi – obejmują:

• HRI (Human Readable Interpretation),
• tekst niebędący HRI
• oraz elementy graficzne

2. Informacje przeznaczone do automatycznego odczytu przez maszyny, obejmują:

• Kody kreskowe

Kody kreskowe są czytelne maszynowo i stanowią bezpieczną oraz efektywną metodę przekazywania ustrukturyzowanych danych, natomiast HRI, tekst niebędący HRI i grafika umożliwiają ludziom dostęp do podstawowych informacji na każdym etapie łańcucha dostaw.

Jak zbudowana jest etykieta logistyczna zgodna ze standardem GS1?

Informacje na etykiecie logistycznej GS1 mogą być pogrupowane w logiczne segmenty dla dostawcy, klienta i przewoźnika. Każdy segment etykiety może być nanoszony na jednostkę logistyczną, w naszym przykładzie na paletę, w innym momencie, w miarę gdy odpowiednie informacje stają się dostępne.

Dodatkowo można rozróżnić typy danych komunikowanych na etykiecie logistycznej, aby ułatwić ich interpretację przez maszyny i ludzi. W tym celu dane mogą być przedstawione blokach konstrukcyjnych.

Standard GS1 definiuje trzy bloki, z czego jeden jest obowiązkowy:

1. Górny blok (opcjonalny)

Informacje dowolne, które nie są zakodowane w kodach kreskowych, np. logo, nazwa firmy, adres firmy, dane kontaktowe, opis towaru.

2. Środkowy blok (opcjonalny)

Dane tekstowe niebędące HRI odzwierciedlające informacje zawarte w kodach wraz z tytułami danych zamiast IZ (identyfikatorów zastosowań) oraz opcjonalnie dodatkowe informacje, które nie są przedstawione w kodach.

Mogą się tu znaleźć m.in.:

• GTIN produktu,
• daty (produkcji, ważności),
• numer partii,
• masa, ilość, wymiary, kraj pochodzenia
• dane transportowe (adres odbiorcy, kod trasy, numer zamówienia).

3. Dolny blok (obowiązkowy)

W dolnym obowiązkowym bloku znajdują się kody kreskowe GS1‑128, w tym SSCC.

Segmenty etykiety – kiedy je stosować?

Jak wspomnieliśmy wcześniej, etykieta może być podzielona na maksymalnie trzy segmenty:

1. segment przewoźnika – informacje istotne z punktu widzenia transportu, najczęściej kod pocztowy „wysłać do”, IZ (420), GINC – IZ (401) i specyficzne dla przewoźnika informacje dotyczące trasy i sposobu obsługiwania
2. segment klienta/odbiorcy – najczęściej są to informacje dot. lokalizacji „wysłać do”, numer zamówienia oraz specyficzne dla odbiorcy informacje dotyczące trasy i sposobu obsługiwania ,
3. segment dostawcy – informacje znane w momencie pakowania towaru przez dostawcę, w tej sytuacji numer SSCC jest obowiązkowy, jako identyfikator jednostki, wraz z Numerem Identyfikacyjnym Jednostki Handlowej (GTIN), o ile jest on stosowany. Można też umieścić dodatkowo informacje związane z produktem: wariant produktu; daty, np. produkcji, pakowania, przydatności; seria, partia.

Zasady:

• segment z SSCC zawsze na dole,
• segmenty mogą być drukowane jako osobne etykiety,
• segment przewoźnika może być wymieniany podczas transportu,
• segment z SSCC nie może być zmieniony ani zasłonięty.

Poniżej prezentujemy przykład etykiety logistycznej palety, która może być stosowana w scenariuszu cross-docking. Oprócz numeru SSCC zawiera informacje transportowe oraz dane dotyczące ostatecznego odbiorcy.

Źródło: GS1

Segmenty i bloki występujące na etykiecie (patrząc od góry):

• Segment przewoźnika (blok środkowy i dolny umieszczone są obok siebie)
  • Blok górny: FROM; TO
  • Blok środkowy (tekst i tytuły danych zamiast IZ) Carrier; B/L; PRO
  • Blok dolny (kody kreskowe i HRI) : SHIP TO POST.
• Segment klienta
  • Blok górny (PO; DEPT)
  • Blok środkowy (tekst z tytułami danych): Customer
  • Blok dolny (kody kreskowe i HRI): Store Number
• Segment dostawcy
  • Blok dolny (kody kreskowe i HRI): SSCC; AI (00)

Jeśli stosujemy GS1 DataMatrix, umieszczamy go w środkowym bloku po prawej stronie.
Poniżej przykład etykiety logistycznej GS1 z kodem DataMatrix.

Źródło: GS1

Gdzie umieszczać etykiety logistyczne na palecie?

GS1 bardzo precyzyjne określa zasady co do liczby, umiejscowienia i jakości:

• Etykieta powinna być na dwóch sąsiednich bokach palety

Ułatwia to skanowanie z różnych stron. Przykładem systemu do etykietowania palet na dwóch sąsiadujących bokach jest etykieciarka Markem-Imaje 2200 lub 2200 Pallet.

• Wysokość umieszczenia:
  • 400–800 mm od podłogi,
  • minimum 50 mm od krawędzi palety, aby uniknąć uszkodzenia kodu.

Dla palet, których wysokość jest mniejsza niż 400mm wszystkie kody kreskowe powinny być umieszczone najwyżej jak to jest możliwe.

• Etykieta musi być płaska i nieuszkodzona

Etykiety muszą być w sposób trwały przyklejone do folii stretch w widocznym miejscu. Nie mogą być przyklejone na zagiętej folii, narożniku ani pod pasami spinającymi.

• Etykieta musi być widoczna i dostępna do skanowania

Nie może być zasłonięta innymi etykietami, musi być widoczna i możliwa do zeskanowania zarówno przez skanery automatyczne jak i ręczne.

Nie ma wymogów, które określają, gdzie na palecie powinny być umieszczane etykiety (lewa, środek, lub prawa strona), ale jeśli przyjmiemy, że większość operatorów wózków widłowych jest praworęczna, to najbardziej ergonomiczne skanowanie odbywa się, gdy etykiety są umieszczone po prawej stronie palety.

Jakie dane można umieścić na etykiecie?

Oprócz SSCC, który jest obowiązkowy, etykieta może zawierać:

Dane o jednostce handlowej (np. kartonach na palecie):

• GTIN (Global Trade Item Number ) – IZ 01
• ilość (30)
• masa netto [kg] (330n)
• daty: produkcji (11), maksymalna data trwałości (17), minimalnej trwałości (15)
• numer serii lub partii produkcyjnej (10)

Dane transportowe:

• adres odbiorcy
• kod trasy (421)
• numer zamówienia (400)
• identyfikator wysyłki (GINC – 401)

Dane logistyczne:

• wymiary
• masa brutto [kg] (330n)

Zakres danych zależy od wymagań odbiorcy, rodzaju towaru i sposobu pakowania (np. towary bez opakowań zbiorczych, z opakowaniami zbiorczymi itp. oraz procesów wewnętrznych).

Wymiary etykiety GS1

Najczęściej stosowane formaty etykiet:

• A6 (105 × 148 mm) -odpowiednia w sytuacji gdy na etykiecie jest zakodowany tylko numer SSCC, lub SSCC i ograniczony zakres danych
• A5 (148 × 210 mm) – w przypadkach, gdy potrzebne są dodatkowe informacje, takie jak dane dotyczące jednostki handlowej

Ważne, aby:

• kody kreskowe miały odpowiednią wysokość i kontrast,
• druk był zgodny z wymaganiami GS1 (weryfikacja jakości symboli).

Dopuszczone są również inne wymiary etykiety, zazwyczaj wynikają z wymagań potrzebnych informacji lub rozmiaru jednostki logistycznej.

Najczęstsze błędy przy etykietowaniu palet

• umieszczanie etykiety za nisko lub za wysoko,
• drukowanie SSCC w zbyt małej skali,
• naklejanie etykiety na zagiętą folię,
• zasłanianie etykiety pasami lub narożnikami,
• stosowanie jednego SSCC dla wielu palet,
• brak zgodności z wymaganiami odbiorcy
• zła jakość druku z powodu niewłaściwych etykiet i taśm termotransferowych bądź wyeksploatowania głowicy drukującej w urządzeniu.